DOLAR 30.9216 %0.02
EURO 33.4732 %0.05
G.ALTIN 2019.1906 %0.36
BITCOIN 51971.3903 %-0.10
ETHERIUM 2998.6617 %0.67
havadurum

Siroz Nedir? Siroz Neden Olur? Siroz Belirtileri Nelerdir? Siroz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Siroz nedir? Siroz neden olur? Siroz belirtileri nelerdir? Siroz tedavisi nasıl yapılır?Sirozun Önlenmesi Mümkün mü? Bu soruların cevaplarını merak ediyorsanız, bu yazıyı okumaya devam edin. Bu yazıda, siroz hakkında bilmeniz gereken her şeyi bulacaksınız. 

1192

Siroz, karaciğerde ileri derecede hasar oluşması sonucunda ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Sirozun nedenleri, belirtileri, tanısı ve tedavisi hakkında merak edilenleri bu yazıda bulabilirsiniz.

Siroz Nedir?

Karaciğer, vücudun en büyük ve en önemli organlarından biridir. Kanı temizler, sindirime yardımcı olur, vitamin ve mineralleri depolar, kanın pıhtılaşmasını sağlar ve bağışıklık sistemini düzenler. Karaciğer, aynı zamanda kendi kendini yenileyebilen tek organdır. Ancak bazı durumlarda karaciğerde hasar oluşabilir ve bu hasar zamanla artarak karaciğerin normal işlevlerini bozabilir. Bu duruma siroz denir.

Siroz, karaciğerde yara dokusu oluşması ve bu dokunun sağlıklı karaciğer hücrelerinin yerini alması sonucunda karaciğerin sertleşmesi ve küçülmesi olarak tanımlanabilir. Siroz, karaciğerin kan akışını yavaşlatır ve karaciğerden kalbe giden damarda basınç artışına neden olur. Bu da karında, bacaklarda ve göğüste sıvı birikmesine, kanama ve enfeksiyon riskinin artmasına, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanserine yol açabilir.

Siroz, genellikle yıllar içinde gelişen ve ilerleyen bir hastalıktır. Sirozun erken evrelerinde belirti vermeyebilir veya çok hafif belirtiler gösterebilir. Ancak hastalık ilerledikçe ve karaciğerdeki hasar arttıkça belirtiler daha belirgin ve şiddetli hale gelir. Sirozun neden olduğu karaciğer hasarı genellikle geri dönüşümsüzdür. Ancak erken teşhis ve uygun tedavi ile hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve komplikasyonlar önlenebilir.

Siroz Neden Olur?

Sirozun en yaygın nedeni kronik alkol kullanımıdır. Alkol, karaciğerde toksik etki yaparak karaciğer hücrelerinin ölmesine ve yara dokusu oluşmasına neden olur. Alkolün yanı sıra, sirozun diğer önemli nedenleri arasında şunlar sayılabilir:

  • Hepatit B ve Hepatit C gibi kronik viral enfeksiyonlar: Bu virüsler, karaciğerde iltihaplanmaya ve hasara yol açar. Tedavi edilmezse, siroza neden olabilir.
  • Alkol kaynaklı olmayan karaciğer yağlanması (NAFLD): Bu durum, karaciğerde aşırı miktarda yağ birikmesi anlamına gelir. Obezite, diyabet, yüksek kolesterol ve trigliserid gibi faktörler, karaciğer yağlanmasına neden olabilir. Karaciğer yağlanması, karaciğerde iltihaplanma ve hasara neden olabilir ve siroza ilerleyebilir.
  • Safra yollarının tıkanması veya iltihaplanması: Safra, karaciğer tarafından üretilen ve sindirime yardımcı olan bir sıvıdır. Safra yolları, safra akışını sağlayan kanallardır. Safra yolları tıkanırsa veya iltihaplanırsa, safra karaciğerde birikir ve karaciğerde hasara neden olur. Bu durum, primer biliyer kolanjit veya primer sklerozan kolanjit gibi hastalıklarla ilişkilidir.
  • Otoimmün hepatit: Bu durum, bağışıklık sisteminin karaciğer hücrelerine saldırması sonucunda karaciğerde iltihaplanma ve hasar oluşması anlamına gelir. Otoimmün hepatit, nedeni tam olarak bilinmeyen bir hastalıktır.
  • Vücutta aşırı demir veya bakır birikmesi: Demir veya bakır, karaciğerde toksik etki yaparak karaciğer hücrelerinin ölmesine ve yara dokusu oluşmasına neden olabilir. Bu durum, hemokromatozis veya Wilson hastalığı gibi genetik hastalıklarla ilişkilidir.
  • Bazı ilaçlar, toksinler veya enfeksiyonlar: Karaciğer, vücuda giren çeşitli maddeleri metabolize eder ve zararsız hale getirir. Ancak bazı ilaçlar, toksinler veya enfeksiyonlar, karaciğerde hasara neden olabilir. Örneğin, aşırı dozda parasetamol, mantar zehirlenmesi, tüberküloz, frengi, bruselloz gibi durumlar, siroza yol açabilir.

Siroz Belirtileri Nelerdir?

Siroz, erken evrelerinde genellikle belirti vermeyebilir veya çok hafif belirtiler gösterebilir. Bu belirtiler şunlardır:

  • İştah kaybı
  • Kilo kaybı
  • Halsizlik
  • Bulantı ve kusma
  • Karın bölgesinde ağırlık veya dolgunluk hissi
  • Kaşıntı
  • Ciltte sararma (sarılık)
  • Gözlerde sararma
  • İdrar renginde koyulaşma
  • Dışkı renginde açılma
  • Karaciğerin büyümesi (hepatomegali)
  • Dalak büyümesi (splenomegali)

Siroz ilerledikçe ve karaciğerdeki hasar arttıkça, daha ciddi ve hayatı tehdit edici belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler şunlardır:

  • Karında sıvı birikmesi (asit)
  • Bacaklarda sıvı birikmesi (ödem)
  • Göğüste sıvı birikmesi (hidrotoraks)
  • Karaciğerden kalbe giden damarda basınç artışı (portal hipertansiyon)
  • Varisli damarlarda kanama (özofagus, mide, bağırsak veya rektum varisleri)
  • Karaciğer ensefalopatisi (karaciğerin toksinleri temizleyememesi sonucunda beyinde fonksiyon bozukluğu)
  • Karaciğer kanseri (hepatosellüler karsinom)
  • Karaciğer yetmezliği

Siroz Tanısı Nasıl Konulur?

Siroz tanısı, hastanın şikayetleri, fizik muayene, kan testleri, görüntüleme yöntemleri ve karaciğer biyopsisi gibi yöntemlerle konulabilir. Bu yöntemler şöyle açıklanabilir:

  • Fizik muayene: Doktor, hastanın cildinde, gözlerinde, karın bölgesinde, bacaklarında ve göğüs bölgesinde sirozun belirtilerini arar. Ayrıca karaciğer ve dalak boyutunu, karaciğerden kalbe giden damarda basınç artışını ve varisli damarları değerlendirir.
  • Kan testleri: Karaciğer fonksiyon testleri, karaciğerin çalışma durumunu gösterir. Karaciğer hasarı olan hastalarda, karaciğer enzimleri, bilirubin, albumin, protrombin zamanı gibi testlerde anormallikler görülebilir. Ayrıca kan sayımı, böbrek fonksiyon testleri, elektrolitler, kan şekeri, demir, bakır, alfa-fetoprotein gibi testler de yapılabilir.
  • Görüntüleme yöntemleri: Ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR), elastografi gibi yöntemler, karaciğerin boyutunu, şeklini, dokusunu, kan akışını ve sirozun evresini gösterir. Bu yöntemler, karaciğerde yara dokusu, sıvı birikmesi, varisli damarlar, karaciğer kanseri gibi bulguları da ortaya çıkarabilir.
  • Karaciğer biyopsisi: Bu yöntem, karaciğerden küçük bir doku parçasının alınması ve mikroskop altında incelenmesi anlamına gelir. Karaciğer biyopsisi, sirozun nedenini, evresini ve şiddetini belirlemek için en kesin yöntemdir. Ancak bu yöntem, bazı riskler taşır ve her hastaya uygulanamaz.

Siroz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Siroz tedavisi, hastalığın nedenine, evresine, belirtilerine ve komplikasyonlarına göre değişir. Siroz tedavisinin temel amaçları, karaciğer hasarının ilerlemesini yavaşlatmak, karaciğer fonksiyonlarını desteklemek, belirtileri hafifletmek ve komplikasyonları önlemek veya tedavi etmektir. Siroz tedavisinde şu yöntemler kullanılabilir:

  • Yaşam tarzı değişiklikleri: Sirozun en önemli nedeni olan alkol kullanımı bırakılmalıdır. Ayrıca sağlıklı bir beslenme, düzenli egzersiz, sigara içmeme, aşırı kilo verme, hepatit aşısı, karaciğer dostu ilaçlar kullanma gibi önlemler alınmalıdır.
  • İlaç tedavisi: Sirozun nedenine göre ilaç tedavisi uygulanabilir. Örneğin, hepatit B veya C virüsüne karşı antiviral ilaçlar, karaciğer yağlanmasına karşı insülin duyarlılığını artıran ilaçlar, otoimmün hepatite karşı kortikosteroidler veya immünsüpresif ilaçlar, safra yolları hastalıklarına karşı ursodeoksikolik asit gibi ilaçlar verilebilir. Ayrıca sirozun belirtilerine ve komplikasyonlarına yönelik olarak da ilaç tedavisi uygulanabilir. Örneğin, karında sıvı birikmesine karşı diüretikler, kanama riskine karşı beta blokerler, karaciğer ensefalopatisine karşı laktüloz veya rifaksimin gibi ilaçlar kullanılabilir.
  • Girişimsel tedavi: Sirozun komplikasyonlarına yönelik olarak girişimsel tedavi yöntemleri uygulanabilir. Örneğin, varisli damarlarda kanama olursa, endoskopik bant ligasyonu, skleroterapi, transjuguler intrahepatik portosistemik şant (TIPS) gibi yöntemlerle kanama durdurulabilir. Karaciğer kanseri olursa, radyofrekans ablasyonu, kemoembolizasyon, radyoembolizasyon, cerrahi rezeksiyon gibi yöntemlerle tümör tedavi edilebilir.
  • Karaciğer nakli: Sirozun ileri evrelerinde ve karaciğer yetmezliği geliştiğinde, karaciğer nakli tek tedavi seçeneğidir. Karaciğer nakli, uygun bir donörden alınan sağlıklı bir karaciğerin hastaya nakledilmesi anlamına gelir. Karaciğer nakli, sirozun nedenine bakılmaksızın uygulanabilir. Ancak karaciğer nakli, bazı riskler taşır ve her hastaya uygun olmayabilir.

Sirozun Önlenmesi Mümkün mü?

Siroz, önlenebilir bir hastalıktır. Sirozun önlenmesi için şu önlemler alınabilir:

  • Alkol kullanımından kaçınmak veya azaltmak
  • Hepatit B ve C virüslerine karşı aşı olmak veya korunmak
  • Obezite, diyabet, yüksek kolesterol ve trigliserid gibi risk faktörlerini kontrol altında tutmak
  • Karaciğer dostu ilaçlar kullanmak ve karaciğere zararlı ilaç, toksin veya enfeksiyonlardan uzak durmak
  • Sağlıklı bir beslenme ve düzenli egzersiz yapmak
  • Karaciğer hastalığı belirtileri fark edildiğinde erken teşhis ve tedavi için doktora başvurmak

Siroz, karaciğerde ciddi bir hasar oluşması sonucunda ortaya çıkan ve hayatı tehdit eden bir hastalıktır. Sirozun en yaygın nedeni alkol kullanımıdır. Sirozun belirtileri ve komplikasyonları, hastalığın evresine göre değişir. Sirozun tedavisi, hastalığın nedenine, evresine, belirtilerine ve komplikasyonlarına göre yapılır. Sirozun ileri evrelerinde ve karaciğer yetmezliği geliştiğinde, karaciğer nakli gerekebilir. Siroz, önlenebilir bir hastalıktır. Sirozun önlenmesi için alkol kullanımından kaçınmak, hepatit aşısı olmak, sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek ve karaciğer hastalığı belirtilerine dikkat etmek gerekir.(Saim Tunçman)

Paylaş